Home / Baza wiedzy / Zasłonięte półki z alkoholem. Czy ograniczenie ekspozycji rzeczywiście zmniejsza sprzedaż?

Zasłonięte półki z alkoholem. Czy ograniczenie ekspozycji rzeczywiście zmniejsza sprzedaż?

  • Baza wiedzy

W części stacji paliw w Polsce przetestowano rozwiązanie polegające na zasłonięciu ekspozycji alkoholu. Zmiana, która z pozoru dotyczy jedynie organizacji przestrzeni sklepowej, wywołała pytania o jej wpływ na zachowania konsumentów i poziom sprzedaży.

Czy produkt, który znika z pola widzenia klienta, automatycznie przestaje być kupowany? A może konsumenci po prostu przenoszą zakupy do innych placówek?

Z perspektywy handlu to interesujący przykład zależności między widocznością produktu a decyzją zakupową. Pokazuje również, dlaczego spadek sprzedaży w jednym kanale nie musi oznaczać proporcjonalnego ograniczenia popytu na całym rynku.

Dlaczego ekspozycja wpływa na decyzje zakupowe?

W sklepach wiele decyzji zakupowych podejmowanych jest bez wcześniejszego planowania. Konsument zauważa produkt, przypomina sobie o potrzebie lub sięga po artykuł, którego nie miał na liście zakupów.

Ten mechanizm określa się mianem zakupów impulsywnych (impulse buying).

W przypadku niektórych kategorii istotne znaczenie ma moment kontaktu z produktem. Widoczność opakowania, lokalizacja ekspozycji i otoczenie innych artykułów mogą zwiększać prawdopodobieństwo zauważenia danej oferty.

Ograniczenie widoczności usuwa jeden z bodźców mogących prowadzić do nieplanowanego zakupu. Nie musi jednak oznaczać całkowitej rezygnacji z zakupu produktu.

To ważne rozróżnienie przy analizie skuteczności zmian w organizacji sprzedaży.

Stacje paliw jako przykład zakupów typu convenience

Stacje paliw są charakterystycznym kanałem sprzedaży. Wizyty klientów są zazwyczaj krótkie, a decyzje zakupowe podejmowane szybko.

Oprócz paliwa konsumenci kupują tam m.in. napoje, przekąski, kawę czy produkty potrzebne podczas podróży.

Z perspektywy merchandisingu oznacza to dużą rolę czytelności oferty i łatwości odnalezienia produktów.

W tego typu placówkach klient rzadko poświęca dużo czasu na szczegółowe porównywanie dostępnego asortymentu. Wiele zależy więc od tego, czy konkretny produkt jest zauważalny i łatwo dostępny.

Właśnie dlatego zmiana sposobu prezentacji wybranej kategorii może wpływać na jej wyniki sprzedażowe.

Czy zasłonięcie alkoholu ogranicza jego sprzedaż?

Według opisu pilotażu przedstawionego w scenariuszu Cursor Talks, po zasłonięciu ekspozycji alkoholu w wybranych stacjach paliw zaobserwowano spadek jego sprzedaży w tych placówkach.

To obserwacja dotycząca określonego kanału sprzedaży, która nie powinna być automatycznie interpretowana jako dowód spadku całkowitej konsumpcji alkoholu.

Konsumenci mogą bowiem zmienić miejsce zakupu, wybierając np. sklep osiedlowy lub supermarket. Mogą też zrezygnować z nieplanowanego zakupu.

Aby ocenić rzeczywisty wpływ ograniczeń ekspozycyjnych, konieczne byłoby porównanie danych obejmujących różne kanały sprzedaży oraz analizowanie zmian w dłuższym okresie.

Na podstawie samego spadku sprzedaży w wybranych stacjach nie można więc jednoznacznie stwierdzić, jak zmienił się popyt na alkohol w całym kraju.

Zmiana widoczności produktu a zmiana zachowania konsumenta

Eksperyment pokazuje ważną różnicę między ograniczeniem okazji do zakupu a trwałą zmianą nawyków konsumenckich.

Jeżeli produkt staje się mniej widoczny, część spontanicznych decyzji zakupowych może nie wystąpić.

Jednak konsumenci, którzy planowali zakup wcześniej, mogą zrealizować go niezależnie od sposobu ekspozycji lub w innym miejscu.

W praktyce oznacza to, że działania wpływające na widoczność produktów należy oceniać nie tylko na poziomie pojedynczego punktu sprzedaży, ale również z uwzględnieniem zmian w całym rynku.

Ma to szczególne znaczenie przy analizie wpływu regulacji dotyczących sprzedaży określonych kategorii produktów.

Czego ten przykład uczy o funkcjonowaniu handlu?

Przypadek ograniczenia ekspozycji alkoholu stanowi punkt wyjścia do szerszej dyskusji o roli przestrzeni sklepowej w kształtowaniu zachowań konsumentów.

Z jednej strony pokazuje, że sposób prezentacji produktów może wpływać na decyzje podejmowane w punkcie sprzedaży.

Z drugiej strony przypomina, że analiza wyników jednej placówki nie zawsze pozwala ocenić zmianę zachowań na poziomie całego rynku.

Dla sieci handlowych i producentów istotne jest zatem właściwe interpretowanie danych sprzedażowych, uwzględniające zarówno warunki ekspozycji, jak i szerszy kontekst konsumencki oraz regulacyjny.

Czy zasłonięcie produktów rzeczywiście ogranicza popyt, czy przede wszystkim zmienia miejsce zakupu? O zależności między widocznością produktów a zachowaniami konsumentów opowiada Tomasz Staszczuk, ekspert Cursor, w serii Cursor Talks.